รายการ สันติสนทนา Ep.5 : "วิกฤติสหรัฐ-อิหร่าน กับการเปลี่ยนผ่านระเบียบโลกและความท้าทายของสันติภาพ" วันที่ 3 มีนาคม 2569

ร่วมสนทนาโดย

- ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

- ผศ.ดร.มาโนชญ์ อารีย์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

- ดร.รุสตั้ม หวันสู สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

- ดร.ชญานิษฐ์ พูลยรัตน์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

- ดร.ดวงยิหวา อุตรสินธุ์ มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก วิทยาเขตอาบูดาบี สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

ดำเนินรายการโดย 

อิมรอน ซาเหาะ สถานวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

วิทยากรร่วมกันวิเคราะห์บริบทสถานการณ์ปัจจุบัน เงื่อนไขความขัดแย้ง ปัจจัยยกระดับความรุนแรง และผลกระทบในระยะสั้นและระยะยาว โดย ดร.ดวงยิหวา อุตรสินธุ์ ได้ฉายภาพให้เห็นถึงสภาพการณ์และบรรยากาศในอาบูดาบี ไม่ว่าจะเป็นระดับความรุนแรงจากการโจมตีด้วยอาวุธ ผลกระทบต่อประชาชน แนวทางการดูแลความปลอดภัยของประชาชน หรือคนไทยในอาบูดาบี ตลอดจนในมุมมองจากภูมิภาคอ่าวฯ กระแสความเห็นสาธารณะต่อความตึงเครียดครั้งนี้

ผศ.ดร.มาโนชญ์ อารีย์ และ ดร.รุสตั้ม หวันสู วิเคราะห์ถึงปมสำคัญของความขัดแย้งในครั้งนี้เกิดขึ้นจากอะไร ในขณะที่ก่อนหน้านี้ก็มีความพยายามในการจัดการเจรจาระหว่างสหรัฐอเมริกา (อ้างอิง :  เมื่อวันที่ 26 ก.พ.2569 สหรัฐอเมริกาและอิหร่านเปิดการเจรจาข้อตกลงนิวเคลียร์รอบที่ 3 ที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งยังคงเป็นการเจรจาทางอ้อมที่มีโอมานทำหน้าที่เป็นตัวกลาง) ตลอดจนวิเคราะห์ถึงวิกฤตระหว่างสหรัฐอเมริกา อิสราเอล และ อิหร่าน ขณะนี้อยู่ใน “ระยะใด” ของวงจรความขัดแย้ง และมีตัวแปรใดที่อาจผลักดันไปสู่การยกระดับความรุนแรง

วิทยากรทั้ง 3 ท่านยังได้วิเคราะห์ถึงบทบาทของประเทศอาหรับในอ่าวฯ เช่น ซาอุดีอารเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ หรือกาตาร์ มีแนวโน้ม “ถ่วงดุล” หรือ “เลือกข้าง” อย่างไร และจะส่งผลต่อทิศทางในอนาคตอย่างไร

ดร.ชญานิษฐ์ พูลยรัตน์ กล่าวถึงเรื่องของความรุนแรงที่หลายทฤษฎีถูกกล่าวถึงในปัจจุบัน เช่น ทฤษฎีสมคบคิด หรือทฤษฎีการใช้สงครามเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ ฯลฯ ซึ่งผู้นำหลายๆ ประเทศใช้กัน โดยเฉพาะประเทศที่ใช้อำนาจนิยม แม้แต่ประเทศไทยที่ช่วงก่อนเลือกก็มีสถานการณ์สงครามเพื่ออะไรบางอย่าง

ผศ.ดร.ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี กล่าวถึง แนวคิดทางด้านรัฐศาสตร์โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างประเทศยังเป็นที่ยอมรับในสังคมโลกในภาพรวม โดยหากปัจจุบันสหรัฐอเมริกามีประธานาธิบดีเป็นคนอื่นที่ไม่ใช่ประธานาธิบดีคนปัจจุบัน ต่อให้มีสงครามก็จะเป็นสงครามที่เคารพกฎหมายระหว่างประเทศมากกว่าที่เป็น

ทั้งนี้ วิทยากรยังได้วิเคราะห์ถึงผลกระทบจากวิกฤตินี้ว่ามีอะไรบ้าง และกำลังจะเกิดอะไรขึ้นบ้างหากการปะทะยังคงยืดเยื้อ ผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจและทางด้านภูมิรัฐศาสตร์ของอ่าวเปอร์เซียและช่องแคบฮอร์มุซ หากเกิดการปะทะโดยตรงจะกระทบโครงสร้างเศรษฐกิจโลกอย่างไร และหากความตึงเครียดยืดเยื้อ จะนำไปสู่การจัดเรียงพันธมิตรใหม่ในตะวันออกกลางหรือไม่ อย่างไร ตลอดจนประเทศเล็กๆ รวมทั้งประเทศไทยเรา หากเกิดการปะทะที่ยืดเยื้อเรื้อรัง จะส่งผลกระทบต่อแรงงานข้ามชาติ เศรษฐกิจพลังงาน และความมั่นคงของรัฐขนาดเล็กในภูมิภาคหรือประเทศไทยอย่างไร

นอกจากนี้วิทยากรยังได้วิเคราะห์ถึงความท้าทายของสันติภาพตะวันออกกลาง เช่น จากบทเรียนของกระบวนการสันติภาพในพื้นที่ขัดแย้งอื่นๆ มีเงื่อนไขอะไรบ้างที่ทำให้คู่ขัดแย้งมหาอำนาจ “หันกลับสู่โต๊ะเจรจา” และในสถานการณ์ที่ความไม่ไว้วางใจสูงมาก กลไกใดมีศักยภาพมากที่สุดในการ “หยุดวงจรการยกระดับ” ตลอดจนหากมองออกไป 3 – 5 ปีข้างหน้า โครงสร้างความมั่นคงในตะวันออกกลางมีแนวโน้มเปลี่ยนแปลงในทิศทางใด

รับชมย้อนหลัง คลิ๊ก ที่นี่